Pytania i odpowiedzi dotyczące komunikatu w sprawie pomocy humanitarnej

Pytania i odpowiedzi dotyczące komunikatu w sprawie pomocy humanitarnej

Dlaczego potrzebny był nowy komunikat w sprawie pomocy humanitarnej?

Od czasu opublikowania w 2021 r. poprzedniego komunikatu w sprawie działań humanitarnych międzynarodowy system pomocy humanitarnej został wstrząśnięty do głębi ze względu na wybuch konfliktu zbrojnego w Europie, katastrofalną sytuację humanitarną w Strefie Gazy, na Ukrainie lub w Sudanie oraz poważne cięcia w finansowaniu mające wpływ na wszystkie aspekty działalności humanitarnej.

Według ONZ w 2026 r. 239 mln osób na całym świecie potrzebuje pomocy humanitarnej, co oznacza wzrost z 31 mln w 2006 r. Liczba osób przymusowo przesiedlonych lub ubiegających się o azyl podwoiła się w ciągu ostatniej dekady, osiągając 117,3 mln w 2025 r.

Potrzeby humanitarne nie tylko osiągają katastrofalne poziomy, ale również nie są dostępne odpowiednie środki finansowe, co zmusza podmioty udzielające pomocy humanitarnej do drastycznego nadania priorytetu. Udzielanie pomocy stało się również trudniejsze, ponieważ pracownicy pomocy humanitarnej są atakowani, cywile uwięzieni w strefach wojennych, a międzynarodowe prawo humanitarne jest łamane z alarmującą częstotliwością.

W tym kontekście w nowym wspólnym komunikacie określono zobowiązanie UE do pozostania wiarygodnym i wiarygodnym partnerem w dziedzinie pomocy humanitarnej, przy jednoczesnym dostosowaniu sposobu działania w celu maksymalizacji skuteczności i wpływu oraz wspieraniu niezbędnych zmian, które zwiększą odporność międzynarodowego systemu pomocy humanitarnej.

Czy nowy komunikat doprowadzi do praktycznych zmian w sposobie działania UE w zakresie pomocy humanitarnej?

Tak, tak. Dostosowujemy się do zmieniających się realiów, pozycjonując UE jako siłę napędową reform. Zwiększymy ochronę pracy humanitarnej i międzynarodowego prawa humanitarnego; poprawić wyniki naszego finansowania i szerzej współpracować z szerszym gronem zainteresowanych stron, uznając potrzebę szerszych rozwiązań.

Co rozumiesz przez „dyplomację humanitarną”? Co nowego w podejściu strategicznym?

Dyplomacja humanitarna UE polega na wykorzystywaniu instrumentów humanitarnych, politycznych, gospodarczych, związanych z bezpieczeństwem lub dyplomatycznych przez oficjalnych przedstawicieli UE do angażowania decydentów, stron konfliktów zbrojnych i ich sponsorów lub influencerów, aby pomóc w zapobieganiu kryzysom humanitarnym, łagodzeniu ich i rozwiązywaniu ich, poprawić przestrzeganie przez strony międzynarodowego prawa humanitarnego i międzynarodowych zasad humanitarnych.

W praktyce obejmuje to rzecznictwo i zaangażowanie UE na forach wielostronnych, dyplomatyczne démarche, dialogi polityczne, dialogi dotyczące praw człowieka, mediacje i wysiłki na rzecz budowania pokoju, misje i operacje w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony, wspieranie zaangażowania na szczeblu lokalnym oraz koordynowanie i łączenie sił z partnerami na całym świecie w celu osiągnięcia celów humanitarnych.

Kiedy załamuje się dostęp do pomocy humanitarnej, niestabilność rozprzestrzenia się poza granice. Kiedy cywile czują się opuszczeni, ekstremizm znajduje podatny grunt. Dyplomacja humanitarna nie jest opcjonalna, jest koniecznością polityczną i strategiczną.

Dyplomacja humanitarna oznacza naleganie na dostęp, domaganie się odpowiedzialności, obronę międzynarodowego prawa humanitarnego i utrzymanie ludności cywilnej w centrum uwagi.

Dlaczego warto zreformować humanitarne łańcuchy dostaw?

Szacuje się, że łańcuchy dostaw pomocy humanitarnej stanowią 60–80 % całkowitych wydatków na pomoc humanitarną na całym świecie, począwszy od zamówień na produkty pomocy humanitarnej, a skończywszy na ich ostatecznej dostawie.

Z biegiem czasu organizacje pomocy humanitarnej opracowały równoległe łańcuchy dostaw, które działają w dużej mierze oddzielnie. Może to prowadzić do niepotrzebnego powielania wysiłków, wyższych kosztów, a w niektórych przypadkach do wolniejszej realizacji. W obecnym kontekście rosnących potrzeb humanitarnych i kurczących się zasobów zbiorowa zmiana jest nie tylko pożądana, ale i konieczna.

Bardziej skoordynowane i oparte na współpracy podejście – od zamówień publicznych po dostawy na ostatniej mili – ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia, aby pomoc docierała do większej liczby osób, szybciej i bardziej niezawodnie, w tym na obszarach, do których najtrudniej jest uzyskać dostęp.

W praktyce oznacza to:

• wspólne zamawianie, transport i magazynowanie we wszystkich organizacjach, łączenie zasobów i wiedzy fachowej w celu zmniejszenia kosztów, unikania powielania działań i dostarczania większej ilości środków za każde wydane euro;
• koordynowanie wstępnego rozmieszczenia zapasów przed wystąpieniem kryzysów, a nie po ich wystąpieniu;
• udostępnianie danych i korzystanie ze wspólnych platform logistycznych w całym sektorze;
• wzmocnienie pozycji podmiotów lokalnych i ułatwienie im odgrywania większej roli;
• zmniejszenie wpływu operacji humanitarnych na środowisko.

W jaki sposób zwiększy się zaangażowanie UE w sytuacjach niestabilności?

Niestabilność to połączenie narażenia na ryzyko i niewystarczającej zdolności radzenia sobie państwa, systemu lub społeczności w zakresie zarządzania tym ryzykiem, jego absorpcji lub ograniczania. UE zamierza zająć się jej podstawowymi przyczynami.

Nie można tego osiągnąć jedynie poprzez zapewnienie ratującej życie pomocy humanitarnej, lecz poprzez wzmocnienie odporności, stabilności, pokoju i zrównoważonego rozwoju.

To zintegrowane podejście oznacza bardziej systematyczną i ściślejszą współpracę między służbami UE, ale także ściślejszą współpracę z państwami członkowskimi w ramach silnego podejścia „Drużyna Europy”.

Ponadto oznacza to wzmocnienie naszych partnerstw z szerszym gronem zainteresowanych stron, w szczególności międzynarodowymi instytucjami finansowymi, sektorem prywatnym, filantropiami, ONZ i partnerami pozarządowymi.

Podejście to zwiększy skuteczność, wpływ i efekt dźwigni polityki zewnętrznej w sytuacjach niestabilności.

Czy spowoduje to również zwiększenie środków na pomoc humanitarną?

Komunikat sam w sobie nie określa poziomu finansowania pomocy humanitarnej. O finansowaniu rocznym decyduje władza budżetowa (Parlament Europejski i Rada) w ramach rocznej procedury budżetowej.

Dyskusje nad kolejnymi wieloletnimi ramami finansowymi są w toku. To władza budżetowa określi skalę ambicji w zakresie pomocy humanitarnej UE w ciągu najbliższych siedmiu lat. Celem Komisji jest zapewnienie, aby UE pozostała wiarygodnym i przewidywalnym darczyńcą pomocy humanitarnej, zdolnym do udzielania pomocy opartej na zasadach i potrzebach wszędzie tam, gdzie potrzeby są największe.

W 2026 r. budżet UE na pomoc humanitarną zaczął wynosić około 1,9 mld EUR, zasadniczo zgodnie z 2025 r. Po uruchomieniu dodatkowych rezerw w wysokości 345 mln EUR obecny budżet wynosi około 2,3 mld EUR.

Ogólnie rzecz biorąc, UE i jej państwa członkowskie pozostają wiodącymi darczyńcami pomocy humanitarnej na świecie, zapewniając łącznie około 34 % finansowania pomocy humanitarnej na całym świecie w 2025 r.

Realizacja działań przedstawionych w niniejszym wspólnym komunikacie może jednak wyraźnie prowadzić do znacznych oszczędności kosztów i efektywności budżetowej – czy to poprzez reformę łańcuchów dostaw pomocy humanitarnej, lokalizację, zintegrowane podejście do niestabilności, czy też partnerstwa publiczno-prywatne.

Więcej informacji

Komunikat prasowy

Pomoc humanitarna UE

Wspólny komunikat w sprawie pomocy humanitarnej

Wspólny dokument roboczy służb Komisji: strategiczne podejście do unijnej dyplomacji humanitarnej

Dokument roboczy służb Komisji: Humanitarne łańcuchy dostaw

Wspólny dokument roboczy służb Komisji: Zintegrowane podejście do niestabilności