Pytania i odpowiedzi dotyczące wniosku dotyczącego dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego

Wniosek dotyczący dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego

Czym jest dyrektywa w sprawie transportu kombinowanego i dlaczego potrzebujemy tej dyrektywy?

Dyrektywa w sprawie transportu kombinowanego(92/106/EWG) jest jednym z kluczowych instrumentów prawnych UE, których bezpośrednim celem jest ograniczenie negatywnych efektów zewnętrznych transportu towarowego, takich jak CO2 i inne emisje, zatory komunikacyjne, hałas i wypadki, poprzez wspieranie przejścia z dalekobieżnego transportu drogowego na transport kolejowy, żeglugę śródlądową i transport morski.

Transport drogowy jest odpowiedzialny za większość negatywnych efektów zewnętrznych w transporcie w UE, zarówno dlatego, że jest zdecydowanie najczęstszym rodzajem transportu (74,4 % wewnątrzunijnego transportu lądowego i 53,3 % całego transportu wewnątrzunijnego w 2020 r.), jak i ponieważ obecnie powoduje więcej efektów zewnętrznych na tonokilometr transportu towarowego niż transport kolejowy, żegluga śródlądowa czy żegluga morska bliskiego zasięgu. Przejście z transportu wyłącznie drogowego na transport intermodalny pomogłoby ograniczyć negatywne efekty zewnętrzne transportu, a jednocześnie zapewniłoby elastyczność niezbędną do tego, by usługi towarowe docierały do każdego punktu w UE dzięki dowozowym odcinkom drogowym między terminalem a miejscem załadunku/rozładunku.

Jednak transport intermodalny często nie jest w stanie konkurować z transportem wyłącznie drogowym na średnich i krótszych odcinkach ze względu na przeszkody administracyjne, koszty przeładunku i niepełną internalizację kosztów zewnętrznych. W związku z tym dyrektywa w sprawie transportu kombinowanego tworzy ramy wsparcia w celu zwiększenia konkurencyjności transportu intermodalnego i kombinowanego, a tym samym promowania odejścia od transportu wyłącznie drogowego.

Jakie operacje transportowe promowałyby zmieniona dyrektywa?

Wniosek zapewnia ramy wsparcia dla operacji transportu intermodalnego i kombinowanego.

Transport intermodalny jest rodzajem multimodalnego transportu towarowego, w ramach którego towary przewożone są w zamkniętej jednostce załadunkowej, takiej jak kontener, nadwozie wymienne lub naczepa, a zamknięta jednostka załadunkowa jest przeładowywana między różnymi rodzajami transportu bez obsługi samych towarów.

Transport kombinowany jest rodzajem transportu intermodalnego, który spełnia szczególne warunki określone w niniejszej dyrektywie; dotyczy to w szczególności operacji, które zmniejszają o 40 % negatywne efekty zewnętrzne w porównaniu z operacjami wyłącznie drogowymi. Oznacza to zasadniczo operacje, w przypadku których większa część operacji transportowej jest wykonywana koleją, śródlądowymi drogami wodnymi lub morskimi (żegluga morska bliskiego zasięgu), podczas gdy znacznie krótsze początkowe i końcowe odcinki drogowe pełnią rolę dowozów jednostek ładunkowych między i miejscem załadunku/rozładunku a terminalem.

Wniosek zawiera trzy przepisy dotyczące ogólnego promowania transportu intermodalnego:

• Przypomina, że podobnie jak w przypadku transportu jednomodalnego; cały transport intermodalny jest wolny od zezwoleń i kontyngentów.
• Nałożono w nim na państwa członkowskie nowy obowiązek przyjęcia krajowych ram polityki w celu ułatwienia korzystania z transportu intermodalnego.
• Ustanowiono w nim wymóg przejrzystości intermodalnych terminali przeładunkowych w celu zapewnienia potencjalnym klientom łatwego ustalenia, jakie usługi i obiekty są dostępne.

W szczególności w odniesieniu do transportu kombinowanego wniosek obejmuje dwa dodatkowe środki wsparcia:

• Ustanowiono w nim nowe ogólnounijne zwolnienie z zakazu prowadzenia pojazdów w weekend, wakacyjnych i nocnych w odniesieniu do krótkich odcinków drogowych transportu kombinowanego, aby zapewnić lepsze wykorzystanie zdolności przepustowej infrastruktury terminali i infrastruktury niedrogowej.
• Określono w nim cel dla państw członkowskich w zakresie zmniejszenia średniego kosztu „od drzwi do drzwi” operacji transportu kombinowanego: zmniejszenie o co najmniej 10 % w ciągu 7 lat.

Wszystkie obowiązujące w całej UE środki regulacyjne, które mają obecnie zastosowanie do transportu kombinowanego, również pozostaną w mocy. Obejmuje to zakaz kontyngentów i zezwoleń, równoważne traktowanie międzynarodowego transportu kombinowanego z międzynarodowym transportem drogowym w odniesieniu do korzystania z usług przewoźników niemających siedziby w danym państwie, specjalną definicję transportu na potrzeby własne na odcinkach drogowych oraz zakaz regulacji cen.

Dlaczego dokonuje się przeglądu dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego?

Średni koszt zewnętrzny transportu kolejowego i żeglugi śródlądowej na tonokilometr (tkm) jest prawie trzy razy niższy (odpowiednio 0,013 EUR za tkm i 0,019 EUR za tkm) w porównaniu ze średnim kosztem zewnętrznym pojazdów ciężarowych wynoszącym 0,042 EUR/tkm. Wypadki (29,7 %) i zagęszczenie ruchu (18,8 %) są największymi składnikami kosztów każdej operacji transportu ciężarowego i nie można ich ograniczyć poprzez obniżenie emisyjności jedynie poprzez zmniejszenie względnego udziału transportu drogowego.

Dyrektywa w sprawie transportu kombinowanego została ostatnio zmieniona w 1992 r. Komisja przedstawiła dwa poprzednie wnioski w sprawie aktualizacji dyrektywy w 1998 r. i 2017 r.; w obu przypadkach wniosek w sprawie zmiany został wycofany przez Komisję, ponieważ współprawodawcy nie osiągnęli zadowalającego porozumienia. Niektóre części dyrektywy są jednak przestarzałe, definicja i kryteria kwalifikowalności powodują problemy praktyczne w branży, a wsparcie nie jest tak skuteczne, jak mogłoby być. W ramach Europejskiego Zielonego Ładu Komisja ponownie zaproponowała zmianę dyrektywy w celu zapewnienia ambitniejszych ram wsparcia dla przesunięcia międzygałęziowego, aby przynieść realne zmiany.

W jaki sposób dyrektywa przyniesie korzyści dla operacji intermodalnych?

Istotą dyrektywy jest zwiększenie wykorzystania transportu intermodalnego, a w szczególności poprawa konkurencyjności tych operacji intermodalnych, które w największym stopniu przyczyniają się do uczynienia transportu towarowego bardziej zrównoważonym. Aby to osiągnąć, dyrektywa z jednej strony definiuje takie operacje, a z drugiej strony ustanawia ramy środków regulacyjnych i nieregulacyjnych służących ich wspieraniu.

Wniosek zastąpi obecną częściowo niejednoznaczną definicję, która jest problematyczna dla wielu operatorów, całkowicie nowym podejściem gwarantującym, że wsparcie będzie koncentrować się w szczególności na operacjach transportu kombinowanego definiowanych jako operacje intermodalne, które zmniejszają o co najmniej 40 % negatywne efekty zewnętrzne. Platformy cyfrowe ustanowione na mocy rozporządzenia w sprawie elektronicznych informacji o transporcie towarowym (eFTI) zapewnią narzędzie obliczeniowe umożliwiające organizatorom transportu udowodnienie, czy ich działalność kwalifikuje się do szczególnego wsparcia w zakresie transportu kombinowanego. Organizatorzy transportu mogą przekazywać w formie cyfrowej zwykłe informacje dotyczące transportu za pomocą akredytowanej platformy eFTI, która następnie automatycznie oblicza i wykaże kwalifikowalność do systemu wsparcia transportu kombinowanego zarówno dostawcom usług transportowych, jak i organom. Nie będzie już problemów z różnymi interpretacjami na szczeblu krajowym lub lokalnym dotyczącymi kwalifikujących się operacji.

Ponadto w dyrektywie określono konkretny cel dla państw członkowskich w zakresie poprawy konkurencyjności transportu kombinowanego. W tym celu państwa członkowskie muszą ocenić bariery utrudniające upowszechnienie transportu kombinowanego i zapewnić, aby krajowe ramy polityki umożliwiały ogólne zmniejszenie o co najmniej 10 % średniego kosztu transportu kombinowanego „od drzwi do drzwi”.

Ponadto dyrektywa ułatwia wejście na rynek poprzez zapewnienie łatwego dostępu do informacji na temat krajowych środków wsparcia. Nałożono w nim również na operatorów terminali obowiązek publikowania informacji na temat świadczonych przez nich usług.

Jaki jest związek między zmianą dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego a innymi politykami UE mającymi wpływ na transport towarowy?

Dyrektywa w sprawie transportu kombinowanego uzupełnia przepisy dotyczące transportu kolejowego, wodnego śródlądowego, morskiego i drogowego, które liberalizują i regulują rynek wewnętrzny. Liberalizacja ma również zastosowanie do połączenia różnych rodzajów transportu, natomiast zasady sektorowe nadal mają zastosowanie w celu zapewnienia bezpieczeństwa i funkcjonowania rynku każdego rodzaju transportu. Na przykład oba wnioski, które stanowią część pakietu dotyczącego ekologizacji przewozów towarowych, rozporządzenia w sprawie zdolności przepustowej kolei oraz dyrektywy w sprawie obciążeń i wymiarów w odniesieniu do transportu drogowego, są istotne dla poszczególnych odcinków transportu intermodalnego i kombinowanego. Podobnie wszystkie przepisy proceduralne oraz istotne przepisy dotyczące pomocy państwa i zamówień publicznych będą nadal miały zastosowanie do wszelkich środków wsparcia, które państwa członkowskie planują podjąć, aby osiągnąć swój cel na mocy zmienionej dyrektywy w sprawie transportu kombinowanego.

Ponadto rozporządzenie w sprawie TEN-T, obecnie omawiane przez Parlament Europejski i Radę, będzie miało znaczenie dla upowszechnienia transportu intermodalnego i kombinowanego, ponieważ zapewnia rozwój infrastruktury modalnej, a także multimodalnych terminali towarowych niezbędnych do przeładunku między poszczególnymi rodzajami transportu.

Więcej Informacji

Komunikat prasowy

Wniosek