Komisja z zadowoleniem przyjmuje porozumienie w sprawie nowych przepisów mających na celu zapobieżenie emisji 500 mln ton fluorowanych gazów cieplarnianych i substancji zubożających warstwę ozonową

Fluorowane gazy cieplarniane i substancje zubożające warstwę ozonową

Komisja z zadowoleniem przyjmuje osiągnięte dziś przez Parlament Europejski i Radę wstępne porozumienie w sprawie zaostrzonych przepisów mających na celu poważne ograniczenie emisji gazów cieplarnianych z fluorowanych gazów cieplarnianych (F-gazów) i substancji zubożających warstwę ozonową. W oparciu o obowiązujące przepisy UE, które już znacznie ograniczyły wykorzystanie i emisje tych gazów, uzgodnione dziś rozporządzenia zapobiegną dalszym emisjom prawie 500 mln ton do 2050 r. Przyczyni się to do realizacji unijnych celów klimatycznych na 2030 r. polegających na redukcji emisji o co najmniej 55 proc. i do osiągnięcia neutralności klimatycznej Europy do 2050 r.

Stosowane w urządzeniach codziennego użytku, na przykład w chłodnictwie i klimatyzacji, F-gazy i substancje zubożające warstwę ozonową to bardzo silne gazy cieplarniane wytwarzane przez człowieka, które mają jeden z najgorszych współczynników globalnego ocieplenia, często kilka tysięcy razy większy niż dwutlenek węgla (CO2). W rozporządzeniu przewidziano zachęty do korzystania z alternatywnych rozwiązań przyjaznych dla klimatu, dalsze pobudzanie globalnego rynku i pomaganie innym krajom w transformacji. Światowy rynek urządzeń wykorzystujących F-gazy rozwija się obecnie szybko ze względu na rosnące temperatury i wyższy standard życia. Nowe rozporządzenia przyczynią się do ograniczenia wzrostu temperatury na świecie zgodnie z porozumieniem paryskim i posłużą za przykład na arenie międzynarodowej, podnosząc poziom ambicji znacznie poza poziom przewidziany w poprawce z Kigali do protokołu montrealskiego.

Nowe rozporządzenie w sprawie F-gazów

Na poziomie UE F-gazy odpowiadają obecnie za 2,5 proc. całkowitych emisji gazów cieplarnianych. Wzmocnione rozporządzenie w sprawie F-gazów zapobiegnie powstaniu do 2050 r. dodatkowych emisji odpowiadających mniej więcej 300 mln ton CO₂.

• Realizacja ambitniejszych celów: Porozumienie zaostrza zasady regulujące system kontyngentów dla wodorofluorowęglowodorów (wycofywanie HFC). Stosowanie wodorofluorowęglowodorów (HFC) – najczęściej stosowanych F-gazów odpowiadających za około 90 proc. emisji F-gazów – zmniejszyłoby się do 2030 r. o 95 proc. w porównaniu z 2015 r., a do zera do 2050 r. Od 2025 r. kontyngent HFC przydzielany co roku przez Komisję będzie sprzedawany w cenie 3 euro za tonę ekwiwalentu CO₂.
• Ograniczenie stosowania w oparciu o najlepsze praktyki: Porozumienie wprowadza nowe ograniczenia, aby zagwarantować stosowanie F-gazów wyłącznie w nowych urządzeniach, dla których nie są dostępne odpowiednie rozwiązania alternatywne lub stosowanie wyłącznie F-gazów najbardziej przyjaznych dla klimatu. Nowe systemy klimatyzacji, pompy ciepła i urządzenia elektryczne muszą wykorzystywać gazy najbardziej przyjazne dla klimatu, a w niektórych rodzajach urządzeń nie można stosować F-gazów. Przykładem takiego urządzenia są rozdzielnice średniego napięcia, w których tradycyjnie stosowano sześciofluorek siarki (SF₆), najsilniejszy gaz cieplarniany na świecie. Nowe ograniczenia będą wprowadzane od 2025 r. do 2035 r. w zależności od dostępności rozwiązań przyjaznych dla klimatu dla każdego rodzaju sprzętu.
• Wywieranie pozytywnego wpływu na szczeblu globalnym: Oprócz promowania rynków urządzeń przyjaznych dla klimatu zakaz wywozu sprawi, że przestarzałe urządzenia wykorzystujące czynniki chłodnicze o wysokim współczynniku ocieplenia globalnego, które nie mogą być sprzedawane w UE, nie będą mogły być eksportowane do innych krajów świata.
• Zapewnienie zgodności z protokołem montrealskim: Wniosek dotyczący F-gazów zapewnia przestrzeganie przez UE wszystkich przepisów protokołu montrealskiego, a nawet wykracza poza jego ambicje.

• Obniżenie kosztów ponoszonych przez konsumentów: Oczekuje się, że wraz z rozwojem rynku urządzeń przyjaznych dla klimatu ceny będą maleć. Ponadto taki sprzęt będzie generował niższe koszty energii, co pozwoli ludziom zaoszczędzić pieniądze przez cały okres użytkowania sprzętu.

Nowe rozporządzenie w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową

Stosowanie substancji zubożających warstwę ozonową w nowych urządzeniach jest już zakazane w UE. Wprowadzając nowe środki ukierunkowane na produkty, w których substancje zubożające warstwę ozonową były w przeszłości legalnie wykorzystywane, UE zapobiegnie do 2050 r. ewentualnym emisjom o równowartości około 200 mln ton CO₂ i 32 tys. ton potencjału niszczenia ozonu.

• Większe ambicje: Największe dodatkowe ograniczenie emisji zostanie osiągnięte dzięki wprowadzeniu wymogu niszczenia lub odzyskiwania substancji zubożających warstwę ozonową z pianek izolacyjnych podczas renowacji lub rozbiórki budynków. Stosowanie substancji zubożających warstwę ozonową w przemyśle chemicznym również będzie teraz bardziej rygorystycznie regulowane.
• Usprawnienie: Przemysł i organy odniosą korzyści związane z oszczędnościami kosztów dzięki unowocześnieniu systemu licencjonowania oraz zniesieniu przestarzałych wymogów dotyczących kontyngentów i rejestracji.

Lepsze egzekwowanie i monitorowanie:

W przypadku obu rozporządzeń poprawi się egzekwowanie i wdrażanie przepisów, co ułatwi organom celnym i organom nadzoru kontrolę przywozu i wywozu oraz zwalczanie nielegalnego handlu gazami i wykorzystującymi je urządzeniami. Porozumienie sprawi również, że monitorowanie stanie się bardziej kompleksowe dzięki uwzględnieniu szerszego zakresu substancji i działań, a procedury sprawozdawczości i weryfikacji danych zostaną usprawnione.

Co dalej?

Dzisiejsze wstępne porozumienie wymaga teraz formalnego przyjęcia przez Parlament Europejski i Radę. Po zakończeniu tej procedury oba rozporządzenia zostaną opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wejdą w życie.

Kontekst

Protokół montrealski do Konwencji wiedeńskiej w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową został przyjęty w 1987 r. i ustanowił globalny harmonogram stopniowego wycofywania produkcji i konsumpcji prawie 100 substancji zubożających warstwę ozonową, które niszczą warstwę ozonową chroniącą Ziemię przed niebezpiecznym promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym ze słońca. UE i jej państwa członkowskie są stronami protokołu i stopniowo wycofują różne grupy substancji zubożających warstwę ozonową zgodnie z harmonogramem.

W 2016 r. strony protokołu montrealskiego postanowiły również uregulować dodatkową grupę F-gazów: wodorofluorowęglowodory (HFC), mimo że nie są to gazy zubożające warstwę ozonową. Powodem tak zwanej poprawki z Kigali było poważne zaniepokojenie gwałtownym wzrostem stosowania wodorofluorowęglowodorów i ich wpływem na klimat. Oba rodzaje substancji mają lub miały praktyczne zastosowania w życiu codziennym, na przykład w chłodnictwie, klimatyzacji, izolacji, ochronie przeciwpożarowej, liniach energetycznych i jako propelenty.

UE wprowadziła już w tej dziedzinie skuteczne przepisy. Obecnie obowiązujące rozporządzenie (WE) nr 1005/2009 w sprawie substancji zubożających warstwę ozonową zasadniczo zakazuje produkcji, handlu i stosowania substancji zubożających warstwę ozonową, wyłączając jedynie kilka określonych zastosowań. Wiele substancji zubożających warstwę ozonową stopniowo wycofywano w UE jeszcze przed ogólnym harmonogramem uzgodnionym w ramach protokołu montrealskiego. Obowiązujące rozporządzenie (UE) nr 517/2014 w sprawie F-gazów miało na celu ograniczenie emisji takich gazów. Przejmując inicjatywę w tym zakresie, UE ułatwiła przyjęcie poprawki z Kigali w 2016 r. Wiele F-gazów zastąpiło substancje zubożające warstwę ozonową, gdy substancje te zostały zakazane.

Dodatkowe informacje

Fluorowane gazy cieplarniane

Ochrona warstwy ozonowej

Quote