Sprawozdanie Komisji pokazuje, że strefa Schengen jest nadal odporna i gotowa na przyszłe wyzwania

Sprawozdanie Komisji pokazuje, że strefa Schengen jest nadal odporna i gotowa na przyszłe wyzwania

Komisja opublikowała piąte sprawozdanie na temat stanu strefy Schengen, w którym dokonała przeglądu sytuacji w strefie Schengen w ciągu ostatniego roku i określiła priorytety na nadchodzący rok. Strefa Schengen nadal wykazuje odporność, popartą wspólnymi wysiłkami zarówno na szczeblu unijnym, jak i krajowym.

Strefa Schengen jest jednym z najbardziej namacalnych i cenionych osiągnięć Unii Europejskiej, umożliwiającym ponad 450 milionom obywateli UE swobodne podróżowanie, pracę, naukę i życie ponad granicami, a jednocześnie wspierającym handel, turystykę i swobodny przepływ towarów o zasadniczym znaczeniu dla gospodarki europejskiej, a także ścisłą współpracę na rzecz ochrony granic zewnętrznych Unii.

W sprawozdaniu na temat stanu strefy Schengen na 2026 r. podkreślono znaczące osiągnięcia w ciągu ostatniego roku. Obejmują one lepszą ochronę granicy zewnętrznej i spadek liczby przypadków nielegalnego przekraczania granicy o 26 % w 2025 r. w porównaniu z 2024 r. Wspólne wysiłki zaowocowały również skuteczniejszymi powrotami osób bez prawa pobytu w UE, przy czym w 2025 r. wskaźnik powrotów wyniósł 28 %, co stanowi najwyższy wskaźnik powrotów w ciągu ostatnich 10 lat. Kluczowym kamieniem milowym w zakresie ochrony granic zewnętrznych było pełne uruchomienie systemu wjazdu/wyjazdu (EES) w kwietniu 2026 r., co zapewniło silniejszą i bardziej cyfrową strefę Schengen. Już w pierwszych sześciu miesiącach funkcjonowania państwa członkowskie zarejestrowały ponad 66 mln wjazdów i wyjazdów, a 32 000 osób, które nie miały prawa wjazdu do UE, odmówiono wjazdu. W styczniu 2026 r. Komisja przyjęła również pierwszą w historii strategię wizową UE.

Jednocześnie w sprawozdaniu wykazano, że wyzwania nadal wymagają działań na szczeblu UE i państw strefy Schengen. Jest to szczególnie ważne w kontekście dzisiejszego otoczenia geopolitycznego, które wymaga zwiększonej zbiorowej odpowiedzialności w celu zapewnienia, aby strefa Schengen pozostała bezpieczna, zjednoczona i odporna.

Priorytety piątego cyklu Schengen (2026–2027) skupią się na konsolidacji osiągnięć, wyeliminowaniu utrzymujących się luk i zwiększeniu gotowości do sprostania obecnym i przyszłym wyzwaniom. Kontynuowane będą prace w następujących obszarach:

• Wspieranie zewnętrznego wymiaru Schengen: w tym z przyszłym wnioskiem dotyczącym zmienionego kodeksu wizowego, który będzie dotyczył elementów polityki wizowej UE związanych z bezpieczeństwem. Ponadto priorytetem będzie również rozwijanie partnerstw z kluczowymi krajami w celu przyciągnięcia talentów na rzecz innowacji i zwiększenia globalnej konkurencyjności UE.
• Zintegrowana granica zewnętrzna dla bezpiecznej strefy Schengen: przyspieszenie cyfryzacji procedur poprzez dalsze wdrażanie nowego systemu wjazdu/wyjazdu oraz uruchomienie ETIAS, nowego zezwolenia na podróż dla podróżnych zwolnionych z obowiązku wizowego. Będzie to dodatkowo wspierane przez skuteczne wdrożenie rozporządzenia w sprawie kontroli przesiewowej i wzmocnione planowanie ewentualnościowe w ramach paktu o migracji i azylu.
• Skuteczny system powrotów: Państwa strefy Schengen powinny dalej wzmacniać zdolności operacyjne i narzędzia wspierające powroty, korzystając jednocześnie ze wsparcia Fronteksu. Skuteczne wdrożenie nowej granicznej procedury powrotu – kluczowej cechy paktu o migracji i azylu – jeszcze bardziej wzmocni unijny system powrotów.  W 2026 r. Komisja przedstawi również wniosek ustawodawczy w sprawie cyfryzacji powrotów w celu opracowania cyfrowych systemów zarządzania sprawami w tej dziedzinie. Przyczyni się to ponadto do zmniejszenia obciążenia administracyjnego organów krajowych, uproszczenia i automatyzacji procesów.
• Konsolidacja ram operacyjnych współpracy w zakresie bezpieczeństwa wewnętrznego:  w drodze stałego zorganizowanego dialogu ułatwianego przez koordynatora ds. Schengen ze wszystkimi zainteresowanymi państwami członkowskimi lub państwami członkowskimi, których dotyczą kontrole na granicach wewnętrznych, z myślą o stopniowym znoszeniu kontroli.
• Wzmocnienie zarządzania strefą Schengen dzięki strategicznemu finansowaniu w ramach kolejnego długoterminowego budżetu (WRF) oraz bardziej systematycznym dyskusjom na temat poszczególnych krajów. Na szczeblu UE należy kontynuować prace w celu zakończenia procesu przystąpienia Cypru do strefy Schengen, osiągnięcia pełnego wdrożenia przepisów Schengen mających znaczenie dla bezpieczeństwa wewnętrznego w Irlandii oraz dalszego silnego zaangażowania we współpracę z krajami objętymi procesem rozszerzenia.

Kolejne kroki

Komisja zwraca się do Rady ds. Schengen o omówienie sprawozdania na temat stanu strefy Schengen w 2026 r. i przyjęcie priorytetów na lata 2026–2027 na czerwcowym posiedzeniu Rady ds. Wymiaru Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych.

Kontekst

Od 2022 r. Komisja co roku ocenia stan strefy Schengen w ramach wzmocnionych ram zarządzania strefą Schengen. Działania te stanowią kontynuację inicjatywy Komisji mającej na celu wzmocnienie wspólnego zarządzania strefą Schengen i zapewnienie ustrukturyzowanej, skoordynowanej i wspólnej reakcji na jej wyzwania. 

Aby uzyskać więcej informacji

Piąte sprawozdanie w sprawie stanu strefy Schengen

Strefa Schengen – korzyści z Schengen

System wjazdu/wyjazdu (EES)

ETIAS

Strategia wizowa

Quote